Het weer is weer weer

Over verijzen, verrijzen en verreizen

Na het voor Nederlandse begrippen tamelijk extreme winterweer van vorige week is het weer weer rustig. Twee keer weer achter elkaar: het mag. De taal kijkt niet streng, ze knikt hooguit even.

Hier en daar ligt nog een brok verijsde sneeuw. Dat woord blijft hangen: verijzen. En meteen melden zich zijn klankgenoten. Verrijzen, verreizen. Drie woorden die hetzelfde klinken en toch iets totaal anders doen. IJs dat blijft liggen. Iets dat opstaat. Iemand die vertrekt. Het oor hoort één woord, het hoofd sorteert.

Ik blijf even staan bij die laatste resten sneeuw en merk hoe gedachten zich verplaatsen zonder dat ik een stap zet. Van kou naar beweging, van blijven naar gaan. Het kost geen moeite.

Misschien is dat wel de echte kracht van taal: ze laat je reizen zonder bagage, verrijzen zonder reden en verijzen zonder winter. En dat allemaal terwijl het weer gewoon weer is.

Een zwak voor Friese kerktorens met een zadeldak

Een onverklaarbare bakstenen fascinatie voor zevenenzestig torens tussen elf steden.

De eerste keer dat ik in Fryslân kwam, jaren geleden, viel me een zeer karakteristiek aspect van de Friese cultuurgeschiedenis op. Niet een echt spectaculair aspect, geen seks, geen drugs, geen rock ’n roll, maar kerktorens met een zadeldak. Middeleeuwse kerktorens in romaanse stijl gebouwd met een zadeldak. Geen torenspits, geen koepeltje, geen plat dak, neen, een kerk met een middeleeuwse toren met een zadeldak. Buiten Fryslân zie je ze nauwelijks. Ja, een enkele in Groningen, hier en daar een in Drenthe, in Limburg heb je er een paar, maar dat is het dan. Ik heb via desktop-research een inventarisatie gemaakt en ik kwam tot het indrukwekkende aantal van zevenenzestig zulke torens in Friesland. Regelmatig trek ik eropuit om deze te bezoeken en te fotograferen. Als een project, met als doel: de samenstelling van een fotoalbum met daarin alle Friese torens met een zadeldak, voorzien van een korte beschrijving. Van deze zevenenzestig zijn er twee in een stad: één in Sloten, en één in Bolsward. De andere vijfenzestig staan in dorpen verdeeld over de provincie. Ik heb er nu zestig in mijn work-in-progress album en heb er dus nog zeven te gaan: Hollum, Ingwierum, Foudgum, Nes, Waaksens, Hegebeintum en Wyns. Ja, begin aan een project en je komt nog eens ergens!

Misschien is dat wel wat deze torens me leren: dat sommige dingen niet bedoeld zijn om af te ronden, alleen om steeds opnieuw te bekijken.

Hier is de link naar het fotoalbum.

Nachtboek na vijftig jaar

Er zijn boeken die onlosmakelijk verbonden raken met een levensfase. Met school, met onzekerheid, met ambitie. En soms krijg je de kans om zo’n boek opnieuw te ontmoeten.

In het schooljaar 1974/75 deed ik eindexamen vwo, met Nederlands natuurlijk als verplicht vak. In dat laatste schooljaar moest ik een uitgebreide boekanalyse maken voor het eerste schoolonderzoek. We schrijven oktober 74, voor wie mijn Wortels en vleugels las begrijpt het: ik maakte een moeilijke periode door. Ik was gewend alles te lezen wat er te lezen viel; ik bracht vrijwel al mijn tijd door in de openbare bibliotheek. Jan Wolkers, Harry Mulisch, W.F. Hermans, Gerard Reve, allemaal geweldig. Maar de roman die de meeste indruk op me maakte, was een vertaling. Ik vroeg mijn docent toestemming om een ​​boek te analyseren dat uit het Fries was vertaald, en hij vond het prima. De titel: De verwoesting van Leeuwarden. Ik had niets met Leeuwarden, ik verkeerde in full puber mode en een beetje verwoesting van die verweggelegen stad was eigenlijk wel een aantrekkelijk perspectief voor de ambitieuze maar timide jongeman die ik was, de jongen die naam wilde maken.

Riemersma schreef een experimentele roman, waarin hij een zeer spannend verhaal vertelt. Het ritme van het verhaal wordt bepaald door voortdurende onderbrekingen waarin de auteur reflecteert op zijn schrijfproces, zijn drijfveren en zijn eerdere romans. De ondertitel is Nachtboek, omdat hij het voornamelijk 's nachts schreef; overdag moest hij gewoon werken. Het verhaal over die stadsverwoesting is een dystopisch verhaal, waarin levensgrote ratten de macht in Leeuwarden overnemen. Het loopt niet goed af voor de mensen. Eigen schuld, volgens de auteur. Zo'n complexe roman analyseren (plot, perspectief, karakterontwikkeling, tijdsverloop, enzovoort), dat was precies wat ik zocht. En ik kreeg een goed cijfer voor mijn analyse.

Dat was dus ruim vijftig jaar geleden.

En onlangs zag ik het in een tweedehands boekhandel in Bolsward liggen: het Friese origineel in de originele druk uit 1966. Ik heb het meegenomen. Ik heb immers de cursussen Lear mar Frysk en Praat mar Frysk gevolgd. Ik zou dit nu dus moeten kunnen lezen. En dat lukt! Het is geschreven volgens de Friese spellingsregels van vóór 1980, maar dat levert geen problemen op, slechts af en toe een taalpuzzeltje. Nostalgisch leesplezier op 160 pagina's, heerlijk.

Muziek die me ouder zag worden

Tien jaar geleden overleed David Bowie. Dat klinkt als een herdenking, maar zo voelt het niet. Het is meer een meetpunt. Een moment waarop ik even stilsta en merk: ik sta ergens anders dan toen.

Toen Bowie stierf woonde ik in Haarlem. Stadsgeluiden, agenda’s, werk dat de dagen ordende. Ik weet nog waar ik was toen het nieuws binnenkwam. Ik zat in de auto, onderweg naar Capelle a/d IJssel, 7.25 uur, NPO Nieuwsradio, bij de verkeerslichten op Europaweg in Schalkwijk. Mijn herinnering aan dat moment is nog steeds scherp: verrassing, ongeloof, en daarna de behoefte om te luisteren. Alsof muziek iets kon doen wat woorden niet konden. Bowie hoorde bij mijn leven, hij was er altijd. Tussen afspraken, deadlines, het gewone gedoe.

Nu woon ik in Balk. Fries platteland. Ruimte, lucht, stilte die geen leegte is maar aanwezigheid. De weg van Haarlem naar Balk was geen rechte lijn, maar wel een duidelijke overgang. En ergens onderweg ben ik ook met werken gestopt. Gepensioneerd — een woord dat nog steeds wat vreemd in de mond ligt. Tijd kreeg een andere vorm. Minder blokken, meer uitgestrektheid. Minder wekker, meer vrienden.

Ik merk dat muziek zich daar moeiteloos aan heeft aangepast. Of misschien: ik heb geleerd anders te luisteren.

Als ik Bowie nu opzet, gebeurt er iets anders dan tien jaar geleden. Niet beter, niet slechter — anders. In de stad was muziek vaak begeleiding. Nu is het vaker bestemming. Ik luister niet meer “even”, maar gewoon. Zonder haast. Zonder dat er iets moet volgen. Soms terwijl ik uit het raam kijk, soms tijdens een wandeling die nergens heen hoeft.

Van alle nummers die Bowie heeft gemaakt, is Where Are We Now? in de loop van die tien jaar steeds belangrijker geworden. Niet omdat het zo’n groot statement is, maar juist omdat het dat niet wil zijn. Het nummer kijkt terug zonder te verklaren. Het vraagt, zonder een antwoord te eisen.

Where are we now?
Het is een simpele vraag. Maar hij blijft hangen.

Toen ik dit nummer voor het eerst hoorde, dacht ik vooral aan Bowie zelf. Aan Berlijn, aan herinneringen, aan ouder worden als onderwerp. Nu hoor ik er ook mijn eigen leven in. Haarlem, Balk. Werken, niet meer werken. Dingen die verdwenen zijn zonder echt afscheid te nemen. Dingen die zijn gekomen zonder dat ik ze gepland had.

Wat me raakt, is hoe mild het nummer is. Geen dramatiek, geen grote conclusies. Alleen observatie. Alsof Bowie wist dat ouder worden niet bestaat uit grote momenten, maar uit kleine verschuivingen. Dat je op een dag merkt dat je ergens anders staat — letterlijk of figuurlijk — en dat dat oké is.

Blackstar heb ik de afgelopen dagen ook weer gedraaid. Tien jaar later klinkt het nog steeds intens, maar minder schokkend. Misschien omdat ik zelf rustiger ben geworden. Of omdat afscheid nemen in de tussentijd een andere betekenis heeft gekregen. Het album voelt nu minder als een afscheid van Bowie, en meer als een oefening in loslaten. Iets afronden zonder het dicht te timmeren.

Wat Bowie voor mij nooit is geweest, is een idool dat stilstaat. Zijn muziek is meeveranderd, niet omdat zij veranderde, maar omdat ik dat deed. Sommige platen zijn even naar de achtergrond verdwenen. Andere zijn juist naar voren gekomen. Dat voelt niet als verraad, maar als een natuurlijke beweging. Muziek die blijft, doet dat niet door te blijven klinken zoals vroeger, maar door nieuwe lagen toe te laten.

Misschien is dat wel wat me het meest bezighoudt, nu. Muziek die je niet jong houdt, maar je ouder laat worden. Die niet zegt: kijk eens wie je was, maar vraagt: waar ben je nu?

Tien jaar geleden woonde ik in Haarlem en werkte ik nog. Nu woon ik in Balk en heb ik tijd. Bowie is in die tijd niet veranderd. Zijn muziek wel — voor mij. En dat is misschien precies zoals het hoort.

Ik zet Where Are We Now? nog eens op. Het nummer eindigt zonder antwoord. Buiten is het stil. Binnen ook. En ergens daartussen, denk ik, is het goed zo.

Wortels en vleugels

"Jij hebt zeker tijd te veel, nu je met pensioen bent." Ik weet het niet, de dagen lijken soms niet lang genoeg om alles te doen wat ik zou willen doen. Tussen de vele bedrijven door heb ik iets gedaan waar ik apetrots op ben: ik heb een boek geschreven! Het heet Wortels en vleugels, en het vertelt het verhaal van mij, van mijn ouders en van mijn grootouders. Ik kom uit een rooms-katholiek nest, allemaal geworteld in de Bollenstreek. Aan de hand van gesprekken, brieven en herinneringen heb ik geprobeerd om mijn familie, de mensen om hen heen, om relevante gebeurtenissen weer tot leven te brengen.

Nu ik erop terugkijk realiseer ik me dat Wortels en vleugels een beeld geeft van afkomst, geloof en maatschappelijke veranderingen die elkaar beïnvloeden. In dat beeld zie je hoe ieder zijn weg probeert te vinden binnen de grenzen van zijn tijd.

Het voelt heel bijzonder om je eigen boek in de handen te houden. Er komt zoveel bij kijken! Ik heb zelf de typografie gedaan: het vormgeven, opmaken en rangschikken van tekst om deze leesbaar, begrijpelijk en visueel aantrekkelijk te maken. Dat betekent keuzes over bladformaat, lettertypen, lettergrootte, regelafstand, witruimte en uitlijning. Voor de omslag heb ik de hulp van ChatGPT ingeroepen. En om het uiteindelijk bij de drukker te krijgen, daarvoor heb ik hulp gekregen van StudioFRL. In alle bescheidenheid constateer ik dat het boek er fantastisch uitziet.

Het is niet te koop in de boekwinkel. Wie een exemplaar wil hebben, moet bij mij de vinger opsteken. 

De vrouwen aan wie ik 's nachts denk - Mia Kankimäki

Best wel een spannende boektitel, de vrouwen aan wie ik ’s nachts denk. Maar dit is niet wat je wellicht zou denken. Dit is een reisboek over vrouwen en het heeft helemaal niets met seks te maken. De drieënveertig jarige auteur dacht jarenlang ’s nachts aan vrouwen, tijdens slapeloze nachten waarin ze “het gevoel had dat het uur van de wolf nooit eindigde.” Ze dacht aan vrouwen die haar inspireerden, die grenzen verlegden, die dingen deden die niet van hen werden verwacht. De auteur beschrijft de levens, de reizen, de keuzes, van tien van deze nachtvrouwen, haar beschermengelen, haar voorbeelden. En ze reist in de voetsporen van enkele van deze vrouwen naar Tanzania, Japan, Italië, Frankrijk.

Het geslaagde resultaat is een boeiende combinatie van biografie en reisverhaal. De nachtvrouwen zijn genummerd één tot tien. Nachtvrouw één is de vroeg-twintigste eeuwse Karen Blixen (die van Out of Africa), nachtvrouwen twee tot en met zes zijn negentiende-eeuwse ontdekkingsreizigers, nachtvrouwen zeven, acht en negen zijn Italiaanse renaissance- en barok-kunstenaars en nachtvrouw tien is de hedendaagse Japanse kunstenaar Yayoi Kusama. Geen saaie vrouwen, geen standaard-carrières, geen volgzame types. De auteur geeft ons een inkijkje in haar eigen twijfels en trekt lessen uit de ervaringen van haar nachtvrouwen, positieve en negatieve ervaringen. Dat geeft een derde dimensie aan deze verhalen, het zijn niet slechts reisverhalen en biografieën, de auteur neemt ons ook mee naar haar eigen leven, haar angsten, haar onzekerheden. Mooie combinatie.

Het is literaire non-fictie en daardoor weet je nooit of alles echt zo is gegaan zoals het is opgeschreven. En dat is goed, dat biedt mij de mogelijkheid om na te denken over waar ik zelf sta in het leven. Dat voelt niet altijd helemaal gemakkelijk, vooral omdat dit verhalen van en over vrouwen zijn. Als mannelijke lezer voel ik me van tijd een buitenstaander, iemand voor wie dit niet is geschreven en die zich er eigenlijk niet mee zou moeten bemoeien. Maar is dat erg? Ik denk het niet. Het leert me in elk geval dat er zoiets als een vrouwelijk perspectief bestaat, waarin zaken anders worden belicht dan ik eerder dacht. En van dat besef kan een mens (dus ook een man) niet slechter worden, toch.

De verhalen zijn met humor en veel relativering geschreven en worden goed verteld. Het leest vlot weg. Bij het lezen was Google Maps nooit buiten handbereik. Wikipedia had ik nodig om het bijbelverhaal van Judith en Holophernes te begrijpen.

Tot slot was ik aangenaam verrast toen bleek dat de nummer één-positie in de top 3 van slechte inpakkers toegekend is aan Alexandrine Tinne, de puissant rijke Haagse aristocrate, die in 1862 op haar zesentwintigste op zoek ging naar de bronnen van de Nijl. Enkele jaren geleden wijdde het Haags Historisch Museum een interessante expositie aan haar, waar ik met plezier aan terugdenk. Geen nachtvrouw, maar wel een buitengewoon geval.

coronazomer

Ik ben het zat, ik ben het beu, ik bin der siik fan. Ik wil ermee stoppen, met die coronamaatregelen. Ik durf het niet, maar ik wil het wel. Ik doe het niet, maar dat is omdat ik te gedwee ben, te gehoorzaam ben.

Ik merk om me heen dat steeds minder mensen aan social distancing doen. Het is niet zo dat er geen draagvlak meer is, want iedereen zegt nog steeds dat het belangrijk is. Maar we doen steeds vaker alsof het weer net als vroeger is. Op straat, in winkels, in de horeca, het blijkt allemaal niet vol te houden.

Officieel gelden er nog allerlei beperkingen. Maar merk je er iets van? Ja, we hebben geen Tour de France, geen voetbal, geen Olympische Spelen. Maar dat is officieel. In de realiteit van alledag blijkt zo'n beetje alles weer normaal te worden. Er bestaat momenteel een officiële gedragslijn, bepaald door de overheid, waar iedereen zich zegt aan te houden. En er bestaat een dagelijkse praktijk, waarin iedereen doet wat hem/haar goeddunkt.

Ik ben te gedwee, te gehoorzaam. Ik kan hier slecht tegen.

Terug naar kantoor

Vandaag ga ik voor het eerst sinds 12 maart weer naar kantoor. Het continu thuiswerken duurde meer dan dertien weken. Ons kantoor is natuurlijk geheel corona-proof gemaakt, met afgekruiste bureaus, met looplijnen in de gangen, met minder stoelen per vergadertafel, noem maar op. Ik ben benieuwd hoe dit gaat zijn.

Out in the Country

Vandaag een doordeweekse vrijdag eind maart. In normale tijden zijn we dan in Friesland, Out in the Country. Normaalgesproken genieten we allemaal zo veel mogelijk buiten van uitbundig lenteweer. In andere jaren zouden we ons nu opmaken voor De Ronde van Vlaanderen en voor Parijs-Roubaix. Maar het zijn geen normale tijden, we verkeren in buitensporige omstandigheden. We zitten voorlopig nog binnen. Slikken. Doorbijten. Volhouden.

Earthlings on Fire

Twee weken, het is nog maar twee weken geleden dat we massaal naar huis gingen om alleen als het echt niet anders kan naar buiten te gaan. Twee weken, het voelt als een eeuwigheid. Maar het zijn pas twee weken. En de thuisisolatieperiode, de tijd van social distancing, is voorlopig niet voorbij. Alle cijfers laten nog steeds een stijgende lijn zien, alhoewel de experts menen dat ze hier en daar de eerste tekenen van afvlakking waarnemen. Ik zie dat niet.

Ik hou voor mezelf van die staatjes bij, een Excel met cijfers. Bijvoorbeeld per dag het aantal bezette IC-plaatsen. Ik begrijp niet goed waarom ik dat doe, want elke coronajournalist doet dat, maar het is onbedwingbaar, ik kan het niet laten. Op de een of andere manier geeft het mij het gevoel dat ik er grip op heb, meten is weten, kennis is macht, zoiets. Onzin natuurlijk, ik heb, los van het effect van de bijdrage van mijn thuisisolatie, natuurlijk nul invloed op het verloop van de pandemie. Maar ik moet wat.

I don't want knowledge

I want certainty

Onzekere tijden, moeilijk, moeilijk, moeilijk. Bowie zong het al.

Headset

Ik zit aan de eettafel, laptop voor me, headsetje op. Thuiswerken. Behelpen. Ik sta een paar keer per dag op, naar het toilet, hond uitlaten, that's it. Ongezond, ik weet het. Een mens zou veel vaker even de benen moeten strekken, het hoofd moeten vrijmaken, de zinnen verzetten. Maar ja, de plicht roept, de zaak moet verder, de schoorsteen moet roken. Dat het mooi weer is, helpt niet mee. We zitten voorlopig nog binnen, wen er maar aan aan die headset.

Opgehokt

Nog meer maatregelen. We hebben weliswaar geen totale lockdown, maar we worden nog verder beperkt. Terecht. Binnenkort gaan de BOA's met een meetlint door de stad. En ze delen boetes uit. Tot 1 juni geen samenkomsten. De winkels die nog open zijn, moeten maatregelen treffen om te voorkomen dat er te veel mensen op een klutje binnen zijn. Burgemeesters moeten beslissen over het openblijven van recreatieparken en campings. Schoolexamens uitgesteld, 4 mei zonder publiek.

Het gaat maar door. Elke maatregel is een verscherping. Jammer. Liever had ik gezien dat de eerste set maatregelen zo doeltreffend zou zijn geweest, dat daarna langzaam een versoepeling had kunnen plaatsvinden. Eerst de koppeling helemaal intrappen om hem daarna langzaam te laten opkomen. Maar niet dus.

We zitten de komende maanden nog binnen. Opgehokt. Thuiswerken. Filmpjes kijken. Geen voetbal. Geen wielrennen. En als ze dan ook nog Willeke Alberti laten optreden bij DWDD, dan krijg je een beetje gevoel voor hoe zwaar die periode zal zijn.

Aftellen naar lockdown

Gisteren was weer een vreemde dag. Zonnig, stil, koud, vreemd, nerveus. Een dag van nog steeds oplopende cijfers, een dag van betrokken boswachters, boze Belgen en bezorgde burgemeesters. Veel mensen doen aan de social-distancing, maar te veel mensen doen dat niet. En dat laatste heeft consequenties. Te veel mensen die op ene klutje door het bos wandelen. Te veel mensen die eventjes naar België gaan om te tanken. Te veel mensen die schouder aan schouder over de markt schuifelen. Mensen massaal op het strand. Ik houd er rekening mee dat het kabinet vanmiddag zal besluiten om striktere maatregelen te treffen: Nederland gaat verder op slot. Uiterst pijnlijk, maar noodzakelijk.

boksles op het strand van Scheveningen

Hangout

Gisteren was de tweede coronazaterdag in Nederland. Buiten is het voorjaar en wij zitten binnen. De lentebloemen vieren feest op het veld en wij kniezen op de bank. Facebook, e-mail, Whatsapp, Messenger, je moet wat. Ik kijk afleveringen van mijn favoriete tv-serie House. Ik zit inmiddels in seizoen vier. Ziekenhuis, dokters, vreemde ziektes, ik blijf binnen het thema.

De burgemeesters van Noordwijk, Zandvoort en Bloemendaal zeggen dat de mensen niet meer naar het strand moeten komen. Het lukt ons kennelijk niet om onderling voldoende afstand te houden. En dat is toch zó belangrijk. Ik wil er heel graag op uit, maar ik doe het niet, ik blijf binnen. Alleen vijf keer per dag tien minuten een straatje om met Max, en dat is het.

We moeten het uitzingen; het gaat nog lang duren. Ze hebben het allemaal over die curve. Zo’n curve heeft vier fasen. De eerste fase is die van een langzame stijging die daarna sneller en sneller gaat. Die fase gaat over in de tweede fase wanneer de snelheid van de stijging afneemt. In die fase neemt het aantal nieuwe besmettingen nog wel toe, maar dus minder snel. Tot het punt dat er geen sprake meer is van een stijging maar van een stabilisatie gevolgd door een afname, eerst langzaam dan sneller. Dat is de derde fase. En tenslotte dooft het langzaam uit in de vierde fase. Momenteel zien we nog steeds een toenemende stijging, fase 1 dus, in Italië, maar ook in Spanje en Frankrijk. En bij ons dus ook. Betrouwbare getallen over het aantal besmettingen zijn er niet, we hebben alleen het aantal sterfgevallen en het aantal IC-opnames. En die getallen nemen nog steeds toe. We zouden de effecten van ons social-distancing-beleid in die cijfers moeten zien terugkomen, maar ik zie nog niets.

Gisterenmiddag hadden we een hazenfamilie Hangout. Gezellig. We virtueel-borrelen ons er maar zo goed en zo kwaad als het gaat doorheen.

The King's Speech

Gisteren toespraak van de koning. Zo’n toespraak, zo’n King’s Speech, dat gebeurt niet vaak, best wel bijzonder. Ik vond ‘m wel oké. Plussen en minnen. Eerst wat minnen. Om te beginnen, hij is hier niet goed in, hij brengt het niet soepel, tamelijk houterig, verkeerde klemtonen, typische intonaties, het gaat ‘m niet gemakkelijk af. Laten we het er maar op houden dat hij erg onwennig is met de autocue. Maar dat is de presentatie. Belangrijker is natuurlijk de inhoud, de tekst zelf. Daarbij moeten we in ogenschouw nemen dat hij een uitsluitend representatieve rol vervult en dat hij zich niet met de maatregelen mag bemoeien. Hij hield zich prima aan die regel, hij had het over van alles, maar niet over iets concreets. Abstracte woorden als verdriet, hand vasthouden, troost, trots, moeilijke tijden, onzeker, bang, noodzakelijk, ingrijpend. Het komt volgens hem uiteindelijk neer op drie dingen: ons aller alertheid, solidariteit en warmte, en daarmee kunnen we het samen aan. En dat vond ik wel goed. Wat hij zegt, dat heeft impact in de samenleving, en ik denk dat deze tekst helpt om ons een perspectief te bieden.

Opvallende nieuwe woorden van de dag: eenzaamheidsvirus (W.-A.), anderhalvemeterpolitie (Rutte).

Uitsmeren

Dus om de piek af te vlakken wordt het aantal IC-opnamen uitgesmeerd in de tijd. Het moet immers uit de lengte of uit de breedte komen. We moeten het uitzingen. Laten we eens naar de X-as van die “flatten de curve”-grafiek kijken, naar de tijd. Hoe lang zal het duren? Het kabinetsbeleid gaat ervan uit dat zodra we groepsimmuniteit hebben ontwikkeld, dat dan de maatregelen kunnen worden afgeschaald. Vijftig tot zestig procent van ons moet antistoffen hebben. Voorlopig kom je alleen aan die antistoffen door ziek te worden. Impliciet is dus het doel: negen miljoen zieken in Nederland. Maar dus niet allemaal tegelijk!

Hoeveel zieken kunnen we tegelijkertijd hebben? Wanneer we allemaal slechts ‘milde klachten’ zouden krijgen, is er niets aan de hand. Maar dat is niet zo: een gedeelte van ons krijgt ernstige klachten. De vraag is: hoeveel zieken komen op de IC terecht? Laat ik dit laag inschatten: 1 procent, één op de honderd. Ik las ergens al veel hogere percentages, maar ik hoop echt dat dat te pessimistisch is. Laten we eens met die 1% gaan rekenen. Dan hebben we het over 1% van 9,000,000 mensen: 90,000 patiënten op de IC. We hebben in Nederland 1,150 IC-plaatsen en schalen op. Laten we aannemen dat we tot 2,000 plaatsen kunnen uitbreiden, en laten we ervan uitgaan dat die allemaal beschikbaar zijn voor coronapatiënten. Dan is de volgende vraag: hoe lang ligt een coronapatiënt op de IC? Weer een aanname: laten we dat op gemiddeld een week stellen. Dan hebben we dus nodig: 90,000 IC-patienten x 7 dagen = 630,000 IC-patiëntdagen. De capaciteit is 2,000 bedden. Dan moeten we de curve dus uitsmeren over 630,000 / 2,000 = 315 dagen, tot 1 februari volgend jaar. Dat gaat niet gebeuren, het zal ongetwijfeld sneller gaan. Gevolg: de curve blijft niet beneden de stippellijn. Kan niet. Of mijn aannames zitten er ver naast. De grootste onzekerheid zie ik bij die inschattting van 1% van de zieken naar de IC. Alleen wanneer dat percentage in werkelijkheid veel lager blijkt, zou het kunnen. Fingers crossed.

Gisteren trad minister Bruins van Medische zorg af. En wederom zijn veel evenementen afgelast: GP van Zandvoort, Bloemencorso van de Bollenstreek. Youp van ’t Hek in het ziekenhuis. Ook gisteren een company meeting via video-conferencing. We verkeren in zwaar weer. Het zijn bizarre tijden.

Flatten the curve

Flatten the curve is het motto, flatten the curve. Onze Nederlandse aanpak is erop gericht om het aantal besmettingen uit te smeren over de tijd. Een afgevlakte piek. We hebben allemaal die grafiek gezien. Maar wat zie je dan eigenlijk? De X-as is de tijd, dat is nogal logisch. Maar wat is de Y-as? In eerste instantie dacht ik dat dat het aantal besmettingen vertegenwoordigde. En dat die horizontale stippellijn staat voor de maximale capaciteit van onze gezondheidszorg. Maar na alle discussies van de laatste dagen begrijp ik dat dat anders zit. De Y-as staat voor het aantal mensen op de IC. En de horizontale stippellijn staat voor het totaal aantal plaatsen op de IC. Alle beleid is erop gericht om het aantal mensen dat op de IC ligt in de tijd gezien uit te smeren. Een heel belangrijke kpi (ik weet het, dat is bedrijfskundig jargon, sorry, het staat voor kritische succesfactor) is dus het aantal mensen dat op de IC ligt. En een andere belangrijke kpi is het aantal IC-bedden dat we hebben. En dat gaat natuurlijk niet alleen om fysieke bedden, minstens zo belangrijk is gekwalificeerd personeel, voldoende apparatuur, materialen, enzovoorts. De capaciteit dus: het beleid is er ook op gericht dat die stippellijn zo hoog mogelijk ligt.

De RIVM geeft dagelijks een update van de nationale stand van zaken. Het aantal ‘nieuwe besmettingen’ is daarin al lang niet meer interessant, net zomin als het aantal overledenen. Eigenlijk is het enige waar het om gaat het aantal mensen dat op de IC ligt. De in- en uitstroom per dag. We hebben vandaag de achtste dag van ons social distancing beleid. Na hoeveel tijd zou het effect van dat beleid tot uiting komen in de IC-bezettingscijfers?

social distancing

Alles komt tot stilstand. Geen EK voetbal in juni, geen wielerwedstrijden, niets meer. De NS meldt 85% minder passagiers in de spits en zet nagenoeg alle Intercity's stil. De KLM meldt dat ze 90% van alle vluchten annuleert.

De buitengrenzen van de EU gaan dicht. Rusland sluit de grenzen. In Frankrijk geldt vanaf het middaguur een totale lock-down, niemand mag meer zonder goede reden het huis uit. Dat was al zo in Spanje en in Italië. Rutte meldt dat zoiets in Nederland ook een mogelijkheid kan worden, mocht het zorgsysteem onder de druk bezwijken. Maar vooralsnog is ons motto nog: social distancing. Blijf thuis!

We hadden vandaag een BU-meeting, overleg met meer dan dertig collega's tegelijkertijd. Dat deden we door middel van een video-conferentie. De techniek ondersteunt deze manier van werken prima. We zouden naar kantoor mogen om daar apparatuur op te halen, een groot scherm, een docking station, de zaken die nodig zijn om thuis een goede werkplek te creëren.

Ik ben er nog niet uit geweest sinds vrijdag.

groepsimmuniteit

Rutte spreekt het land toe. Nieuwe beleid. De prioriteit is niet langer onze persoonlijke gezondheid en veiligheid, neen, vanaf nu gaat het erom dat ons gezondheidssysteem niet overbelast raakt. Om dat te bereiken moeten we groepsimmuniteit creëren, 50 to 60 procent van alle jonge, gezonde mensen moeten besmet raken met het virus, daardoor immuun worden en op die manier een muurtje bouwen rond de kwetsbaren in onze samenleving. Moeilijk concept. Wie zijn die kwetsbaren? Ouderen, hart- en longpatiënten.

El behoort tot die groep kwetsbaren, zij mag het dus niet krijgen. En ik dus ook niet, want wanneer ik het krijg, dan krijgt zij het ook. Waar is die 50 tot 60 procent op gebaseerd? Ik heb veel vragen.

El's moeder behoort ook tot die groep kwetsbaren. Maar zij maakt zich geen zorgen. "Hier in Zoetermeer is het niet".

thuis

De discussie over de scholen gaat voort. Het kabinetsbeleid op dit punt valt niet goed in de samenleving. Ouders, scholen, leerkrachten blijven aandringen op sluiting.

Ik blijf binnen, maar El gaat eruit om te werken. Wanneer je in de zorg werkt, kun je natuurlijk niet thuiswerken. Ik maak me zeer ernstig zorgen over het verloop van de coronacrisis. Ik besluit om de komende tijd persoonlijke contacten te vermijden. Ik blijf in huis en ga alleen naar buiten om een stukje met Max te wandelen. Ik knijp hem, om zo te zeggen. Laten we er allemaal zoveel als mogelijk aan doen om hier gezond doorheen te komen.

Ik ken nog niemand in mijn directe omgeving die besmet is. Maar hoe lang nog?

Aan het einde van de zondag maakt het kabinet bekend dat de scholen toch allemaal dicht gaan. Onze samenleving komt tot stilstand.