Het dilemma
De PvdA-fractie vergadert vandaag over de vraag of er een tweede referendum moet komen over het nieuwe Europese verdrag. De fractie bevindt zich in een lastig parket.
Behandelen (lees: goedkeuren) zonder referendum betekent politieke zelfmoord. Dat zegt voormalig PvdA-Kamerlid Niesco Dubbelboer, in 2005 één van de initiatiefnemers van het beruchte eerste referendum. Hij wijst erop dat de PvdA eerder vóór een referendum was en dat fractievoorzitter Tichelaar dat onlangs nog heeft herhaald. "Dan mogen we nu niet draaien." Daar heeft-ie een punt. 'Draaien' speelt de SP en de PVV alle troeven in handen. Die zullen de PvdA volledig afbranden in de publiciteit. Geen prettig vooruitzicht.
Maar het alternatief is niet echt aantrekkelijk. Indien de PvdA-fractie wél aandringt op een referendum dan brengen ze het kabinet in een onmogelijke positie. Het kabinet was unaniem van mening dat een referendum onwenselijk en onnodig is. Dat vonden dus ook de PvdA-ministers. Hoe zouden die dan moeten reageren op die eis van de Tweede kamer? Balkenende heeft al gezegd dat in dat geval het kabinet de referendumeis van de Tweede Kamer naast zich neer zal leggen. Oei. Intern conflict binnen de coalitie. Val van het kabinet? Vervroegde verkiezingen? Wie breekt betaalt, is het aloude adagium. PvdA nog verder terug?
De PvdA-fractie lijkt alleen maar te kunnen kiezen uit twee kwaden. Lose-Lose. Politiek-strategische overwegingen beïnvloeden de besluitvorming. Dat is geen prettige situatie om een beslissing te nemen over zo'n belangrijke kwestie.
Ik hoop dat ze zullen standhouden ten opzichte van de druk van Marijnissen. Nederland heeft dit referendum niet nodig: we willen graag enthousiast lid blijven van Europa.




We lopen de winkel in en El heeft al snel haar boeken gevonden: Khaled Hosseini's De vliegeraar en Karin Slaughter's Onaantastbaar. Ik houd ondertussen met een schuin oog de bushalte in de gaten. We betalen en dan gebeurt het: de vriendelijke winkelbediende Martijn zegt: "U bent de veertigste klant, u mag aan het rad van fortuin draaien. Altijd prijs." De ECI bestaat veertig jaar en pakt ter gelegenheid daarvan flink uit. Dat we dat nog eens mogen meemaken! El neemt een aanloopje en geeft een forse slinger aan het rad. Er klinkt een feestelijk geratel van jewelste. En tergend langzaam komt het rad tot stilstand. En wat is onze prijs? 25% korting op een kalender naar keuze. We kijken elkaar een beetje beteuterd aan: we willen helemaal geen kalender. "Dat zag ik gisteren ook al gebeuren", bemoeit een andere klant zich ermee. "Die mensen wilden ook geen kalender".
Martijn weet wel een oplossing. "U mag ook één van de mindere prijzen kiezen, hoor, zoals 25% korting op een cd of 25% korting op een dvd." Een cd van de ECI hoef ik niet (keuze uit Andy Williams, the Best of the Three Degrees, Willeke Alberti, de nieuwste van Marianne Weber), maar El wil wel een dvd. Uitgebreid onderzoeken we de dvd-afdeling en na lang wikken en wegen besluiten we om de dvd-box met het gehele tweede seizoen van de tv-serie House te nemen; 30 euro, maar nu voor ons dus slechts € 22,50.




In Nederland staat een jarenlang gekoesterde traditie momenteel zwaar onder druk. We doen het al jaren met drie spitsen, maar is dat nog wel van deze tijd? Het driespitsenmodel van Oranje blijkt niet effectief. Alle topclubs in Europa spelen tegenwoordig 4-4-2.
Rutte staat er het slechts voor. Hij is de vertegenwoordiger van het fatsoenlijke liberale gedachtengoed, dat zijn wortels heeft in de Verlichting en de Franse Revolutie. Ik wil niet zeggen dat de VVD nooit met zijn tijd is meegegaan, maar in de kern is deze politieke beweging al meer dan tweehonderd jaar oud. En het lukt die partij niet om vanuit de principes van dat liberalisme de uitdagingen van de 21e eeuw aan te gaan. In de kern is het liberalisme conservatief, en Mark Rutte verdedigt de verworvenheden van twee eeuwen liberalisme. Mark is geen aanvaller, maar een verdediger. En iedereen weet, verdedigers moet je niet in de spits zetten.
Wilders is een ander verhaal. Wilders is een islamofoob, die er onophoudelijk op hamert dat de moslims in onze samenleving de oorzaak zijn van alle problemen. Rechtse borreltafelpraat. Populair thema. Wat je zegt ben je zelf, zeiden we vroeger al als kinderen onder elkaar: Wilders is knettergek. Maar hij brengt wel een nieuw en herkenbaar eigen geluid. Bij gebrek aan concurrentie rechts-voor, lukt het hem aardig om flink wat kiezers achter zich te krijgen.
Maar er komt nu een nieuwe rechterspits bij in het veld. Rita Verdonk gaat haar persoonlijke populariteit te gelde maken. Rutte heeft haar uit de fractie gegooid en de VVD-leden hebben dat besluit niet teruggedraaid. Alle ingrediënten zijn aanwezig voor een historisch liberaal schisma, een scheuring van de VVD. De conservatief-liberalen blijven binnen de VVD, onder leiding van Rutte en Kamp, met Bolkesteijn als partijgoeroe op de achtergrond. En Rita begint haar eigen partij op rechts, gesteund door Wiegel. Ze zal zich manifesteren als de one and only erfgenaam van het gedachtengoed van Pim Fortuyn. En ze zal grote aantallen stemmen halen. Hans en Rita: the future is ours, comrad. Rita is een echte aanvaller, doelgericht, handige passeerbewegingen. Verdedigt niet mee.
Lou Reed - Berlin (1973)







Terwijl we gisterenmiddag de wekelijkse boodschappen deden in het winkelcentrum Schalkwijk vroeg El me om even buiten te wachten. Zelf schoot ze de Blokker in, om enige minuten later naar buiten te komen met twee dvd's: 15 afleveringen van De Fabeltjeskrant - Liz logeert dit weekend bij ons - en een box met de complete Amerikaanse tv-miniserie Kingdom Hospital. Dertien afleveringen op vier schijfjes.
Kosovo ligt in het zuiden van Servië. Het grenst in het westen aan Montenegro, in het zuid-westen aan Albanië, in het zuiden aan Macedonië (waar is overigens de politiek-correcte benaming "FYROM" gebleven?), en voor de rest aan Servië. De hoofdstad van Kosovo is Pristina.
Maxime Verhagen dacht van de week de oplossing te hebben: hij stelde voor om Kosovo op te delen in twee stukken. Dan kan één stuk onafhankelijk worden en kan dat andere stuk bij Servië blijven. Polderen op de Balkan. Iedereen viel over hem heen, en terecht. Met een dergelijk slap compromis kan natuurlijk niemand akkoord gaan. Dat is geen win-win, maar een lose-lose. Ik vind dat we al meer dan genoeg grenzen hebben in Europa; daar moeten we niet nog eens nieuwe grenzen aan toe gaan voegen. We zouden juist naar minder grenzen toemoeten, niet naar meer.